Ana Sayfa
Çocuklarda Bronşial Astma
Epidemiyoloji
Çocuklarda ve adolesanlarda kronik
hastalıklar arasında ilk sırayı bronşial astma alır. Çocukluk çağında astma
prevalansı %1.4-11.4 arasında değişmektedir. Amerika Birleşik Devletlerinde
bronşial astmalı çocuklarda, astma olmayanlara göre okul devamsızlığı üç
kat daha fazladır. Astma tedavi edilebilir bir hastalık olmasına karşın
yetersiz veya uygunsuz tedavi verildiği takdirde astma semptomları şiddetlenmekte,
tedavi masrafı artmakta, çocuklar basit günlük aktivitelerden dahi mahrum
kalmaktadır. Artan okul devamsızlığı, gece gelen astma semptomları nedeniyle
hem çocukların okul başarısızlığı, hem de ebeveynlerin işlerindeki verimi
azalmaktadır. Oysa bronşiyal astmalı çocukların tedaviden beklentileri
erişkinlere nazaran daha yüksek olmalıdır. Çünkü;
-semptomlar kontrol edilebilir,Patogenez
-bonşiyal astma hastalığı kontrol edilebilir,
-aktivite sınırlamasına gerek yoktur .
Bronşiyal astma, solunum yollarının kronik, inflamatuar bir hastalığıdır. Bu inflamasyon:
-solunum yollarının aşırı cevaplılığındanBronşiyal astma fizyopatogenezi aşağıdaki patolojik değişiklikleri içerir:
-hava akımının sınırlı geçişinden
-solunum sıkıntısı semptomlarından ve
-bu semptomların devam etmesinden
-semptom olmasa dahi solunum yollarının patolojik değişikliklerinden sorumludur.
–solunum yolu düz kas spazmı
–hava yolunda ödem
–mukus hipersekresyonu
–havayolunda epitel bütünlüğünün bozulması.
–mast hücre aktivasyonu–Matriks yıkılması, havayolu yapısal hücreleri (epitel,düz kas, fibroblast) için büyüme faktörlerinin sekresyonu ile doku rejenerasyonu ve yeniden yapımı (remodelling)
- –inflamatuar hücre infiltrasyonu:
- §eozinofil
- §solunum yolu makrofajları
- §nötrofil ( özellikle ani başlayan ve fatal ataklarda)
- §lenfositler (Th2 ağırlıklı)
§bazal membranda kollajen depolanması §goblet hücre hiperplazisi §düz kas hipertrofisi §vasküler proliferasyon §elastik fiberlerin kaybı
Bronşiyal astmanın etyopatogenezinde hazırlayıcı risk faktörleri ve tetikleyen etkenler havayolu inflamasyonunu başlatmakta veya ilerlemesine neden olmaktadır. Havayolu inflamasyonu kronikleştiği takdirde geriye dönüşümü imkansız patolojik değişiklikler oluşmakta ve tedaviye yanıt zorlaşmaktadır. Bu nedenle, inflamasyonu hazırlayan faktörler uzaklaştırılmalı, yok edilmesi mümkün predispozan faktörler için mutlaka erken dönemde önlemler alınmalıdır. Bu önlemler hakkında doğal gidiş bölümünde ayrıntılı bilgi verilecektir.
Doğal
Gidiş
Astmalı çocukların %50-80’ninde beş
yaşından önce astma semptomları ortaya çıkar. Semptomlar aşağıda sıralanmıştır.
-Öksürük
-Vizing
-Kısa ve hızlı nefes alıp-verme
-Solunum sıkıntısı
Ayrıca yorgunluk, beslenme problemleri,
günlük aktivitelerden kaçınmak gibi ek semptomlar da mutlaka sorgulanmalıdır.
Erişkinlerle kıyaslandığında
astmalı çocuklarda allerjiye , herhangi bir allerjene duyarlılık daha sık
görülmektedir. Çocuklarda astma semptomlarının görülme sıklığını artıran
faktörler şunlardır:
-AllerjiHangi çocuklarda astma semptomları devam eder?
-Ailede (özellikle annede) astma ve/veya başka bir allerjik hastalık (allerjik rinokonjunktivit, atopik dermatit)
-Gebelikte sigara içimi
-Viral solunum yolu enfeksiyonları
-Doğumda ve yaşamın erken evrelerinde küçük havayolları
-Erkek cinsiyet
-Düşük doğum ağırlığı
Okul öncesi dönemde (ilk altı yaşda) viral enfeksiyonlar nedeniyle vizing geçiren çocukların bir kısmında ileri yaşlarda vizing devam etmekte, diğer kısmında ise kaybolmaktadır. Vizing ve astma semptomlarının devam etmesine neden olabilecek faktörler henüz tam aydınlatılamamış olmasına rağmen muhtemel risk faktörleri şunlardır:
-AllerjiÇocuklarda astma ataklarını tetikleyen faktörler
-Ailede astma ve/veya başka bir allerjik hastalık varlığı
-Perinatal dönemde pasif sigara ve aeroallerjenlere maruz kalma
-9/12 ayda yüksek IgE düzeyi
-Atopik dermatit, enfeksiyon olmaksızın rinit varlığı
-Altı yaşında spirometre ile düşük solunum yolu fonksiyonları ölçümleri saptanması
-Bronşiyolit/ağır vizing nedeniyle hastaneye yatırılma
-Son 6 ay içinde en az 3 kez alt solunum yolları kaynaklı vizing geçirme
-Erkek cinsiyet
-Eozinofili (>%5)
- Viral üst solunum yolu enfeksiyonları
- Çevresel iritan ve allerjenlere maruz kalma
- Sigara
- Ev tozu akarları
- Evcil hayvanlar
- Hamamböceği
- Ev içi mantarlar
- Egzersiz
- İyi tedavi edilmeyen diğer hastalıklar
- Rinit
- Sinüzit
- Gastroözofageal reflü
- Stress, gülme, ağlama gibi emosyonel değişimler
Küçük çocuklarda vizingin en sık sebebi viral üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır. Ancak atopi eşliğinde vizing olduğu takdirde hasta astma yönünden daha yakından izlenmelidir.
Hazırlayan:
Uzm.Dr. Cansın Saçkesen
Hacettepe
Üniversitesi Tıp Fakültesi
Çocuk
Allerji ve Astma Ünitesi
